BERGAMA - 6

 BERGAMA VE TURİZM - 6 

 

HİZMET ÇEKİCİLİKLERİ

Ulaşım

 Bergama ilcesinde ulaşım, ilce icinde koylerle ve beldelerle sağlanan bağlantılar acısından yeterli duzeydedir.

 Bergama’nın dış bağlantılarında kullanılan ulaşım sektoru yalnızca karayoludur.

 Bergama’dan günlük seferler; en yoğun olarak Bergama-Dikili, Bergama-İzmir arasında olup, onları Bergama-Kınık, Bergama- Soma izlemektedir.

Bergama’dan her gun direkt otobüs seferleri İzmir dışında, Canakkale, Edirne, İstanbul, Ankara, Antalya, Eskişehir ve Adapazarı’na yapılmaktadır.

 Bergama’dan demiryolu hattı gecmemektedir.

 En yakın tren istasyonu Soma’dadır (42 km).

 Bergama yakın cevresinde havaalanı yoktur.

 Bergama kent merkezi-Akropolis arasında 2010 yılı Ekim ayından itibaren hizmet vermeye başlayan tele-ferik, 700 m. hat uzunluğuna sahiptir.

 Teleferiğin kot farkı 98 m-301 m. ler arasındadır.

 Teleferiğin 8 kişilik 15 kabini bulunmaktadır  ve bir saatte yolcu taşıma kapasitesi 1148 kişidir.

 2011 yılında 232 bin kişi taşınmıştır.

 

Konaklama, Yeme-İçme, Eğlence, Alışveriş,

 Rekreasyon

 Bergama ilcesinde konaklama tesisleri, İzmir yonunden ilce girişinde başlamakta ve kentte dağılış gostermektedir.

 

Otellerin en dikkate değer tarafı, 4 ve 5 yıldızlı otellerin yokluğudur.

 Ayrıca pansiyonlar, ozellikle yabancı turistler tarafından daha fazla ilgi gormektedir.

Kent merkezindeki toplam 16 konaklama tesisinin toplam 714 yatağı bulunmakta ve yatakların buyuk bir kısmı otellerde yer almaktadır (% 70.9)

 

Yeme-içme ve eğlence hizmetleri:

Bergama’ya gelen turistler genellikle gunu birlik turlarla gelirler ve oğle yemeğini ilce merkezinde alırlar.

 Bu yuzden buyuk gruplara hizmet verebilecek turistik restoranlar ilçede oldukca fazladır.

  İlcede, bu amacla hizmet veren, toplam 8 restoran bulunmaktadır.

 Bunlar genellikle, İzmir yonunden kent girişinde başlamakta, kent merkezine kadar olan guzergahı izleyen İzmir Caddesi uzerinde yer almaktadırlar.

 Restoranlar turist gruplarına hizmet verdikleri için acık bufe sistemiyle calışmaktadırlar.

 Bergama’nın yerel yiyecekleri arasında marka olanları; Bergama tulum peyniri, Bergama koftesi ve Kozak fıstık helvasıdır.

 Turistler ilcede son derece az konaklama yaptıkları icin eğlence sektörü gelişmemiştir.

 Spor tesisleri: Bergama kent merkezinde 1 adet kapalı spor salonu ve 1 adet stadyum (14 Eylul Stadyumu) bulunmaktadır.

 

Alışveriş olanakları:

 İlce merkezindeki iş ve ticaret alanında yer alan tarihi arasta en onemli geleneksel alışveriş merkezidir ve turistik kimlik kazanmıştır.

 Ayrıca, son donemde İzmir yonunden Bergama girişine uzanan karayolu uzerinde 2 adet modern alışveriş merkezi hizmete acılmıştır.

 Turistik hediyelik eşyalar satan ceşitli işyerleri, bu karayolu uzerinde ve yakınında, kent merkezinde, arasta icinde, Kızılavlu karşısında, Akropol ve Asklepion cevresinde kumelenmişlerdir.

Bu işyerlerinde; halı ve kilim gibi dokuma urunleri, antika eşyalar, deri giyim eşyaları bakır gibi geleneksel Turk el sanatları urunleri, altın, gumuş ve değerli-yarı değerli taşlardan takı ve sus eşyaları vd. satılmaktadır.

Bergama’da satın alınabilecek bir diğer turistik hediyelik eşya da Bergama Parşömeni’dir.

İlce merkezinde ve Asklepion’da satın almak mumkundur.

Bergama denilince oncelikle, “Parşömen” adı verilen yazı malzemesi, rulo şeklinde kitap ve kitapların mekanı kutuphane akla gelir.

  Bergamalılar İ.O. 190’da papirus yerine kullanılabilecek keci (genc dana veya koyun da kullanılmaktadır) derisinin kullanıldığı parşomen yapım yontemini geliştirmişler,

 İ.O. 7. Yuzyıldan itibaren ise parşomen kullanımı cok yaygınlaşmıştır.

 Hipokrat Yemini, Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi, Kuran ve İncil ilk defa parşomen üzerine yazılmıştır.

 

TALEP ANALİZİ

Bergama’ya gelen turistlerin sayısını hesaplamak ve talep analizi yapabilmek son derece guctur.

 Bunun bircok nedeni vardır.

 Birincisi, ilceye gelen turistlerin buyuk kısmı konaklama yapmamakta, günübirlik turlarla gelmektedirler (bu yuzden turist yerine  ziyaretçi denilmesi daha doğrudur).

Otellerde konaklayanların sayısı tespit edilse bile, gunubirlik gelenlerle konaklayanlar arasında buyuk bir farkın oluşu,  gercek sayının oğrenilmesini engellemektedir.

 İkincisi, gunubirlik gelenler ilcede uc yere uğramaktadırlar:

 Bergama Muzesi, Akropol ve Asklepion.

 Aynı turist, bu uc yerden yalnızca birini ziyaret edebildiği gibi, ucunu de ziyaret edebilmekte, dolaysıyla kesilen biletlere gore turist sayısını hesaplamak mumkun olmamaktadır.

Yine de, ilceye gelenlerin sayısı hakkında bir fikir sahibi olabilmek ve aylara dağılışını görebilmek amacıyla, Bergama Muzesi ve Akropol ziyaretçilerinin sayıları verilmektedir.

 Bergama Müzesi ve ören yerlerini 2011 yılında toplam 523.890 kişi ziyaret etmiştir.

 Müze – 25.416;

 Akropol – 301.713;

 Asklepion – 154.976

 Bazilika 36.906.

  Muze ziyaretcilerin aylara dağılımında, Mayıs ayının belirgin bir ustunluğu soz konusudur.

 Ziyaretci sayısı Mayıs ve Ekim aylarında zirve yapmakta  ve en az ziyaretci Aralık-Ocak arasında alınmaktadır.

 300 bine yakın kişi tarafından ziyaret edilen Bergama Akropolü ise Aralık ve Ocak aylarına en az ziyaretçiyi almış, ziyaretciler Mayıs ve Ekim aylarında en yüksek değere ulaşmıştır.

Sonuc olarak, Bergama’ya olan turistik talebi sayı ve milliyet bakımından tam oğrenmek bugunun verilerine gore mumkun gorulmemektedir.

 Buna karşılık, ilcede cok az konaklama olduğu bilinen bir gercektir.

 Zira, 2011 yılında Bergama’yı ziyaret eden yarım milyondan fazla kişiyi, ilcenin 714 yatağında konaklatmanın imkansızlığı ortadadır.

Bir başka gercek; kültürel turizmin gereği olarak ilceye gelen ziyaretcilerin  yıl icinde birkac ayda toplanmadığı, kış ayları hariç neredeyse her aya eşit oranda ziyaretci duştuğudur.

 Bu durum kıyı turizminde gorulmediği icin, bir bölgede turizm sezonunu uzatmada kulturel turizmin ne derece etkili olabileceğini kanıtlamaktadır.

BERGAMA - 5

 BERGAMA VE TURİZM - 5 

 

Ekonomik Etkinlikler

İzmir’in yuzolcumu ve nufus bakımından en buyuk ilcelerinden biri olan Bergama’da ekonomik etkinlikler, Cumhuriyet’ten gunumuze tarım ve ticaretle temsil olunmaktadır.

Hizmetler sektoru ve sanayi faaliyetleri Bergama kent merkezi ve yakın cevresinde toplanmış, tarım ve ticaret ise ilcenin her tarafında yapılmaktadır.

Tarım: Tarım faaliyetleri Bergama ilcesinde dünden bugune onemini korumakta, yerel halkın en önemli gelir kaynağını oluşturmaktadır.

Bolgenin coğrafi koşullarının elverişliliği ve Bakırcay Ovası’nın varlığı,

tarımı desteklemiş ve Ege Bolgesi’ndeki en önemli tarımsal faaliyetlerin gercekleştiği alanlardan biri haline gelmesine yol acmıştır.

Bergama’da arazi dağılımına baktığımızda, orman arazilerinin cokluğu dikkat çekmektedir

Ozellikle Kozak Yaylası ormanlar acısından en zengin kesimdir.

 Buradaki fıstık camları yore halkı için onemli bir gecim kaynağı oluşturmaktadır.

Son yıllarda tarım arazilerinin payında bir azalma olsa da, hala onemli bir alanı kapladığı gorulmektedir.

 Tutun, buğday, pamuk, zeytin ve uzum en onemli  tarım urunleri arasında yer almaktadır.

Bergama’daki jeotermal su kaynaklarının seracılık faaliyetlerinde kullanılmaya başlamasıyla seracılık da ekonomik değer  kazanmaya başlamıştır.

Dikili-Bergama cevresinde 2002 yılında topraksız tarım şeklinde başlayan seracılık, gunumuzde 700 da uzerindeki bir alanda devam etmektedir.

Bergama’ya yaklaşık 15 km uzaklıktaki seracılık alanında 2002 yılında 1 adet sera işletmesi bulunurken, 2011 yılı itibariyle  bu sayı 4’e ulaşmıştır.

 

Gerek İzmir ve İstanbul gibi yurtici pazarlara yakınlığı, gerekse de Dikili Gumruğu’nun getirdiği avantajlar; jeotermal su kaynakları ve iklimin uygunluğu gibi diğer faktorlerle birleşerek bolgeyi yatırımcılar acısından cekici hale getirmektedir.

 Seraların bulunduğu Kaynarca Bolgesi, Dikili-Bergama karayolu uzerinde bulunduğu icin ozellikle yaz donemi cok sayıda tur otobusu bu bolgeden geçmektedir.

 Sera işletmelerinde 900.000 m2 kapalı alanda modern teknolojilerle sebze ve sebze fideciliği uretimi yapmaktadır.

 Bu işletmelerde yaklaşık 1.000 kişiye istihdam sağlamaktadır.

Seralarda en fazla domates ve biber yetiştirilmektedir

Tarım dışında bolgedeki bazı koylerin gecim kaynağını ormancılık faaliyetleri oluşturmaktadır.

Tomruk uretiminin yanı sıra ozellikle Kozak yaylasındaki yerleşmelerin temel gecim kaynakları icinde fıstık camı uretimi yer almaktadır.

 2004 yılı itibariyle bölgede 6.000.000 adet ağac yer almakta ve bunlardan onemli bir gelir elde edilmektedir.

 Hayvancılık: Bergama’daki bir diğer ekonomik faaliyet olan hayvancılık, yüzyıllardır yapılmakta, giderek eski onemini yitirse de varlığını  surdurmektedir.

 Bolgedeki geniş duzlukler ve dağlık alanlar yaylacılık faaliyetlerinin  ve ozellikle de Kozak cevresinde hayvancılığın yapılabilmesine olanak sağlamaktadır.

 Dağlık alanlarda daha cok buyukbaş hayvancılık yaygın olarak yapılırken, topografyanın sadeleştiği ve coğrafi koşuların nispeten iyileştiği Bakırcay Ovası’nda kucukbaş hayvancılık on plandadır.

Buyukbaş ve kucukbaş hayvancılık dışında bolgede ekonomik kazanc sağlayan bir başka faaliyet de kumes hayvancılığıdır.

 Bergama’da 48 adet tavuk işletme ciftliğinin varlığı kumes hayvancılığının gelişmekte olduğunun bir gostergesidir.

Madra Dağı ve Kozak Yaylası’nın ekolojik zenginliği, arıcılığın yapılabilmesine olanak vermektedir.

 Bergama koylerinden 30 tanesinde arıcılık faaliyeti gercekleştirilmekte, bal ve balmumu uretilmektedir.

 Sanayi: Bergama ekonomisi son donemlerde incelendiğinde sanayinin bir canlanma icinde olduğu gorulur.

 Bolgedeki sanayinin temeli, coğunlukla tarımsal ve hayvansal urunlere dayalıdır.

 Bunun nedeni kuşkusuz bolgede tarım ve hayvan urunlerinin zenginliğidir.

 Bergama'da daha cok tarımsal sanayi gelişmiştir.

 Bunun en guzel ornekleri zeytinyağı ve un fabrikalarının varlığıdır.

 Bergama Ticaret Odası’nın verilerine gore ilcede tarım urunlerini işleyen 56 tesis, 16 pamuk cırcır tesisi, 14 zeytinyağı fabrikası, 14 sut mamulleri ve 9 adet de cam fıstığı ve 2 adet un ve unlu gıda işlemeye yönelik tesis bulunmaktadır.

 Tarıma dayalı bir diğer sanayi kolu da tekstil ve yan urunleri sanayidir.

 Son yıllarda sanayi alanındaki gelişmeler kadar turizm faaliyetlerinin de artmasıyla birlikte dokuma sanayi ve yoreye ozgu el sanatlarına olan ilgi artmıştır.

 Kucuk el tezgahlarının yanı sıra uretimi arttırmak icin modern yontemlerin kullanıldığı fabrikalar coğalmaya başlamıştır.

 Bergama’ya ozgu bir diğer ekonomik etkinlik taşa toprağa dayalı sanayi alanındadır.

 Bolgedeki granit yataklarının varlığı burada granit ve parke taşı  üretiminin onemli hale getirmiştir.

 Ayrıca Bergama ilcesinde altın madeninin varlığının tespit edilmesiyle, altın cıkarım faaliyetleri gundeme gelmiştir.

 Madencilik:

Bergama yoresi madencilik sektörü acısından zengin bir potansiyele sahiptir.

 İlcemizde meslek grubuna dahil 65 firma faaliyet gostermektedir.

 İşletilmekte olan maden yatakları granit, mermer, altın, perlit ve taş ocaklarıdır.

Altın İşletmeciliği: Bergama’da faaliyet gösteren Koza-İpek Holding A.Ş. bunyesindeki Koza Altın İşletmeleri A.Ş.’ne ait Ovacık Altın Madeni İşletmesi yaklaşık 550 calışanı ile madencilik meslek grubunda oncu kuruluştur.

 Hem yaratmış olduğu istihdam hem de bolgeye sağlamış olduğu ekonomik katma değer cok onemlidir.

 Perlit İşletmeciliği:

 İlcede faaliyet gosteren 3 adet perlit işletmesi, Yuntdağı bolgesinde bulunan acık ocaklardan cıkarılmış perlit madenini işlemektedirler, yaklaşık 50 kişi istihdam edilmektedir.

Granit İşletmeciliği:

 İlcenin Kozak bölgesinde faaliyet gosteren 24 adet granit taş işletmesi, granit urunlerinin satışı ve ihracatı ile yerel ekonomiye buyuk katkı sağlamaktadırlar.

 Ayrıca Organize Sanayi Bolgesi’nde 1 adet granit mermer işletme fabrikası bulunmaktadır, yaklaşık 450 kişi istihdam edilmektedir.

Doğal Taşlar İşletmeciliği:

 Bu alanda faaliyet gosteren 4 firma bulunmaktadır.

 Ticaret:

 Turkiye'nin en onemli ticaret ve sanayi merkezlerinden biri olan İzmir’in kuzeyinde yer alan Bergama’da da ticaret son derece canlı bir yapı sergilemektedir.

 Bakırcay Havzası’nın en gelişmiş yerleşmelerinden biri olan ilcede, ticaretin bu denli gelişmesinde bazı faktorler rol oynamıştır.

 Tarihsel nedenler, Bergama’nın coğrafi konumu ve coğrafi ozellikleri, bolgeye ozgu urunlerin varlığı ve tarımsal faaliyetlerin çeşitliliği başta gelen faktorler olarak belirtilebilir.

 Bergama’da ticari faaliyetlere konu olan urunlerin başında tarımsal urunler gelmektedir.

 Bu urunler icinde en onemli payı gerek ic gerekse dış pazarda cam fıstığı ve yan urunleri almaktadır.

 İlcede pamuk, tutun, peynir, salca, fıstık gibi urunlerin ticareti de yapılmaktadır.

 Bunların dışında kirec, cimento, granit, mermer, parke taşı ve tekstil urunlerinin satışı da onemli taşımaktadır.

İlcedeki gunluk ticari faaliyetlerin buyuk kısmı ilce merkezinde toplanmıştır.

 Ozellikle Barbaros Mahallesi ve buraya bağlanan Bankalar Caddesi’nde alışveriş birimlerinin yoğunluğu acıkca gorulmektedir.

Bu cevrede gunluk tuketime dayalı, gıda, giyim mağazaları, dayanıklı eşya satış yerleri, yerel urunlere ait işyerleri (halı, kilim vd) dağılış gostermektedir.

 Bergama’da dokumacılık el sanatı, ticari ve turistik değeri olan urunlerle buyuk ilgi gormektedir.

 Bergama tarihsel surec icinde dokumacılıkta isim yapmıştır.

 En fazla ilgiyi halı ve kilim gormektedir.

 Yoreye ozgu renkleri, motifleri ve dokuma şekilleriyle bu dokumalar, ozellikle Kozak Yaylası ve Yund Dağı yörelerinde onemli bir gecim kaynağı oluşturmaktadır.

 İlcede turizmin kendine bir yer edinmesi, el sanatlarının turistler tarafından rağbet gormesi, beraberinde geleneksel halı ve kilim dokumacılığını da canlı tutmuştur.

Bu nedenle dokuma urunleri hediyelik eşya olarak turunde  ticari değer kazanmışlardır.

Turizm:

 Kısaca denilebilir ki 1980’lerden itibaren ilcede konaklama yatırımlarının artmaya başlaması, turizmin gelişim surecine katkı vermiştir.

 Ancak, Bergama’ya gelen turistlerin buyuk bir bolumunun gunubirlik gelmesi, konaklama yapanların sayısını son derece sınırlı kılmakta, dolayısıyla turizmin ekonomik getirisi de o denli duşuk olmaktadır.

 Gunubirlikcilerden kent merkezinde yer alan restoran, kafeterya ve hediyelik eşya satan kucuk esnaf yararlanmaktadır.

 Halıcılar, dericiler, bakırcılar, antika eşya satıcıları ile Kozak ve Yund yorelerinin el dokumaları turistler tarafından ilgi gormektedir.

 

BERGAMA - 4

 BERGAMA VE TURİZM - 4

 

 Kırsal Yerleşmeler ve Geleneksel Kültür

Bergama, 5 beldesi ve 114 koyu ile yalnızca İzmir’in değil, Turkiye’nin de en cok kırsal yerleşme sayısına sahip ilcelerinden biridir.

Bu kırsal yerleşmeler arasında Kozak Yaylası koylerinin ayrı bir yeri vardır.

Bu koylerde en cok; cam fıstığı uretimi, hayvancılık, parke taşı işciliği ve işletmeciliği ve orman işciliği yapılmaktadır.

Bunların yanı sıra, tutunculuk, bağcılık, zeytincilik ve halıcılık gibi faaliyetler de vardır.

Gecen yuzyıllarda kurulmuş birer Yoruk (aşiret) yerleşmesi olan Kozak Yaylası koyleri, genellikle kurucu Turkmen ailesinin veya boyunun adını taşırlar.

 Toplam 17 koyun adları şunlardır:

 Yukarıbey (Kozak Yaylası merkez köyü), Karaveliler, Kıranlı, Çamavlu, Tekkeköy, Yukarıcuma, Terzihaliller, Hacıhamzalar, Aşağıcuma, Bağyüzü, Okçular, Demircidere, Kaplan, Aşağıbey, Ayvatlar, Hisarköy ve Göbeller.

Bu köylere bağlı yaylalara cıkılıp geleneksel yaylacılık yapılmaktadır.

Yukarıbey koyune bağlı kullanılan 8-9 yayla bulunmaktadır.

Camavlu'da ise 15-16 yayla yore halkı tarafından kullanılmaktadır.

Kıranlı, Terzihaliller, Gobeller, Yukarıcuma ve Kaplan koylerinin de  2-3 tane yaylası bulunmaktadır.

Kozak koylerinde geleneksel yaylacılık daha cok  yorenin doğu kesiminde toplanmıştır.

Kozak’ta 51 yaylada yaklaşık 500 aile yaylacılık geleneğini surdurmektedir.

 Yaylalarda Nisan-Eylul ayları arasında kalınmaktadır.

 Bu sırada, buyukbaş hayvan yetiştiriciliği hakim olmakla beraber, kucukbaş hayvancılık da yapılmakta ve bu tip hayvancılıkla uğraşanlar yaylada daha uzun sure (Kasım ayına kadar) kalmaktadırlar.

 

Her aile suyun olduğu yerlerde geçimlik duzeyde  tarımsal faaliyetlerde bulunmaktadır.

 Kozak Yaylası’ndaki koy konutlarının buyuk kısmı gunumuzun mimari ozelliklerini taşımaktadırlar.

 Betonarme, iki veya dort yana eğimli, kiremit catılı, iki katlı evler coğunluktadır.

 Geleneksel tek katlı ahşap malzemeli evlerin sayısı azalmakta ve coğu da bakımsız kalmışlardır.

Yaylacılık esnasında kullanılan konutlar ise derme-catma barınak ve cardaklardan oluşmaktadır.

 Cardakların uc yanı taşlarla cevrili, ustu ağaç dalları ile ortuludur ve onlerinde her turlu yaz sebzesi yetiştirilmektedir.

Kozak kulturunun en onemli ozelliklerinden biri halkın gelenek ve goreneklere bağlılıklarını surdurmesidir.

 Sozgelimi, kız isteme, duğun, kına yakma, gelin oynatma, ceyiz serme, doğum, askere gonderme, cenaze toreni, yeme-icme şekilleri, halk oyunları halen Kozak'ta tum canlılığı ve otantikliği ile yaşamaktadır.

 Kozak’ta fıstık camı ağaclarından kozalakları toplama, kurutma, ayıklama, kunar supurme, kunar suzme gibi işler, geleneksel olarak yapılmaktadır.

 Hatta geleneğe gore; fıstık ağacına cıkamayana ya da ağactan duşene kız verilmemektedir.

 Kozak kadınları çalışkanlıkları ve becerileri ile dikkat cekmektedir.

 Dokuma işini bilmeyenin yuva kuramayacağına inanılır.

 Yorenin yerel kulturunu yansıtan halı, kilim, heybe gibi dokumalar ve bu dokumalarda kullanılan kok boyalar, desenler, renkler oldukca ilgi cekicidir.

Kozak halıları, Selcuklu halılarının bir devamıdır.

Geometrik, çizgisel ve bitkisel motifli dokumalardaki hakim renk; kırmızı ve mavidir.

Ayrıca; beyaz, sarı ve yeşil yardımcı renkler olarak kullanılır.

Çamavlu, Kıranlı, Terzihaliller, Hacıhamzalar, Aşağıcuma, Yukarıcuma ve Yukarıbey halıcılıkta one cıkan koylerdir.

 Kozak dokumalarının, halı, kilim, heybe, seccade, corap, cuval, ekmek torbası gibi ceşitleri bulunmaktadır.

Halı ve kilimlerdeki dokuma şekilleri, boyama teknikleri, desenleri, biçimleri dokumaların antika değer kazanmasına neden olmuştur.

Ayrıca yazma-baş ortusu kenarlarına yapılan oyalar, el sanatlarındaki bir başka zenginliktir.

 Ayrıca, yoğurt, peynir, tereyağı, bulgur, erişte, tarhana, yufka, salca, pekmez ve yaz sebzelerinin kurutulması hala kış icin yapılan geleneksel hazırlıklardır.

 Gorulduğu gibi yerel kulturunu koruyan ve yaşatan Kozak koyleri turizm acısından cok onemli bir cekicilik kaynağıdır.

Ege Bolgesi’nin en geniş fıstık camı ormanı, Kozak Yaylası’ndadır.

Kozak’ın geleneksel yaşamında en onemli gecim kaynağı fıstık camıdır.

 Unlu Bergama peynirlerinin kaynağı da Kozak'tır.

 Ayrıca her aile suyun olduğu yerlerde gecimlik duzeyde tarımsal faaliyetlerde de bulunmaktadır.

Kozak'taki granit parke taşı uretimi de onemli bir gecim kaynağı olmaya başlamıştır.

 Gri ve pembe renkli granit yapı taşı, doşeme ve aksesuar taşı olarak kullanılmaktadır.

Terzihaliller, Aşağıcuma, Hacıhamzalar granit ocaklarının yoğunlaştığı koylerdir.

Yılda 150 bin ton civarında uretilen parke taşları ulke içinden başka Almanya, İsvicre ve Arap ulkelerine de satılmaktadır.

Kozak Yaylası, neredeyse 2000’li yıllara kadar turizm ve turist konusuna kapalı, orman köylerinden oluşmuş bir yapı sergilemekteydi.

Cam fıstığının koyluye belirli ve istikrarlı bir gelir sağlaması, onların da fıstık camı ormanlarını cok iyi korumaları arasındaki denge, cam fıstığında verim duşukluğunun yaşanmaya başlamasıyla son yıllarda bozulmuş, boylece yayla koylerinin turizme sıcak bakması gundeme gelmiştir.

 Diğer taraftan kırsal kalkınmada rolu olan ekoturizm, kırsal turizm,  agroturizm gibi turizm turlerinin cok konuşulmaya başlaması, koyluye cazip gelmeye başlamıştır.

Yoreye piknik ve doğa yuruyuşu yapmak icin gelenlerin alışveriş istekleri ve yeme-icme ihtiyacları karşılanma yoluna gidilmiş,  boylece kendiliğinden bir gelişimle turizm yavaş yavaş yaylaya sokulmuştur.

Nitekim Yukarıbey, Aşağıbey, Kaplan, Göbeller gibi koylerin adı artık duyulmuştur.

Sozgelimi, Gobeller koyunde “yemekli konuk ağırlama” şeklinde turistlerin oğle saatlerinde otobuslerle koye getirildikleri ve evlere paylaştırıldıklarına tanık olunmaktadır

 Bu sıradan bir tur programı gibi gorunse de yerli ve yabancı turistlerin tumuyle geleneksel bir koy sofrasında yerel yemekleri yemesi, sohbet etmesi farklı bir deneyim anlamına gelmektedir.

1990’lı yılların başından itibaren Kozak Yaylası’na yabancı turların kesintili olarak uğradığı, 2001 yılından itibaren tekrar ilginin doğduğu, ancak 20 yıl boyunda devamlılık kazanamadığı, ziyaretci sayısının artmadığı soylenebilir.

 2009 Eylul ayından itibaren yabancı bir acentenin  Turkiye turunda Demircidere ve Gobeller’e yer vermesiyle ziyaretler duzenli olmaya başlamıştır.

Nisan-Mayıs ve Eylul-Ekim aylarında yoğunlaşma vardır.

 Bu şekilde gunubirlik başlayan ziyaretlerin zamanla konaklamalı hale donuşmesinde hicbir engel yoktur.

Cunku Kozak Yaylası koyleri, kırsal kulturunu korumuş, doğal cekicilikleri son derece zengin, sağlık veren havası ve suyu ile kırsal turizm, ekoturizm, agroturizm icin bulunmaz bir ortamdır.

 Onemli olan kişisel girişimlerle değil, planlı ve orgutlu bicimde yaylaya turizmi sokmaktır.